Gümeli Tabiat Anıtı

Gümeli, Zonguldak İlinin Alaplı ilçesine bağlı bir beldedir.Alaplı ilçesine 24 km uzaklıkta ve ilçenin tek beldesi olan Gümeli; Devrek, Alaplı, Yığılca sınırlarının birleştiği yerdedir. Yerleşim Alaplı Çayı kıyısında yayılış göstermektedir. Dağınık bir yerleşim şekline sahip olan beldede Karadeniz iklimi görülmektedir. Fındık tarımı, orman işçiliği ve hayvancılık başlıca gelir kaynaklarıdır.Belde sınırlarında bulunan Bölüklü Yaylası’nda 2010 yılından beri Bölüklü Yayla ve Bal Festivali düzenlenmektedir. Yaylada laboratuvar ortamında yapılan incelenmede saptanan 4.100 yaşını aşkın bir porsuk ağacı bulunmaktadır. Bu ağaç dünyadaki en yaşlı 5 ağaçtan biridir.

Bölüklü Yaylası'nda bulunan porsuk ağacı

Porsuk (Taxus), porsukgiller (Taxaceae) familyasından Taxus cinsinden ibreli ağaç türlerine verilen ad.Türkiye’de Porsuk ağacının nesli tehlikede olup, tohumdan porsuk ağacı yetiştirme oldukça zordur. %20 başarı sağlayanlar bunu bilimsel makale olarak yayınlayabilmektedir, ancak çoğaltılması için henüz ideal bir yöntem bulunabilmiş değil. Porsuğun turuncu-kırmızı-yeşil renkli özgün meyvesi az etli olması ve ticari değer taşımamasına karşın oldukça tatlı olup,meyve içindeki çekirdeğinin çıkarılması şartıyla yenilebilmektedir. Bitkinin bütün diğer kısımları zehirlidir, hele, hele meyve çekirdeği (tohumu) aşırı derecede zehirlidir,zira kuşların aksine insan midesi meyve çekirdeğini parçalayabilme yeteneğini haiz olup, çekirdeğin yenmesi halinde mide asidiyle birlikte parçalanan zehirli alkoloidler ölüme kadar varan zehirlenmelere neden olmaktadır. Çimlenme engeli, kuşların zehirsiz olan meyveyi yeyip,insanlar için zehirli olan tohumunu (meyve çekirdeğini) dışkılamasıyla ortadan kalkmaktadır.

Porsuk ağacı çiçekli bir bitkidir ve iki evciklidir. Yani erkek ve dişi organ farklı ağaçlarda bulunur. Porsuk ağacı savaşların kazanılmasına vesile olmuştur.

Porsuktan elde edilen ahşap oldukça esnek bir o kadar dayanıklıdır. Bu nedenle geleneksel yayların yapımında kullanılmıştır. Porsuk ağacı bitkisinden elde edilen taksol antikanserojen etkiye sahip bir maddedir ve günümüzde etkili olarak kanser tedavilerinde kullanılmaktadır. Eylül-Ekim den Aralık-Ocak aylarına kadar meyveleri, sanki ağaçta yeni yılı karşılar gibi çok güzel görüntü oluştururlar.

Türkiye’de bulunan en yaşlı porsuk ağacı Alaplı İlçesi Kartepe’de 1200 metre yükseklikte bulunan; 4 bin 112 yıllık olduğu tespit edilen porsuk ağacıdır. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından koruma altına alınmıştır. Diğer en yaşlı porsuk ağaçları ise Türkiye’nin 105. tabiat anıtı olan Bölüklü Ormanlarında yer alan biri 1600 diğeri 1000 yaşındaki porsuk ağaçlarıdır. İstanbul’daki en ilginç örnek Eyüp Sultan Camii yakınındaki Cafer Paşa Medresesi avlusundaki ağaçtır.

Gümeli Ormanları içerisinde, taşıdığı tabii kaynak değerleri sebebi ile 2550 dekarlık alan 11 Mart 2008 tarihinde Gümeli Tabiat Anıtı olarak ilan edilmiştir. Sahanın en önemli özelliği; 1987 ve 1164 yaşlarındaki Porsuk (Taxus baccata L.) ağaçlarının da bulunduğu tabii, yaşlı porsuk meşceresi olmasıdır. Alanda, ortalama yaşları 300 ile 500 arasında değişen çok sayıda porsuk ağacı bulunmaktadır. Bahse konu sahanın çevresinde yapılan incelemelerde ise; alanın hemen yanındaki orman bölmelerinin de “tabii yaşlı orman” statüsünde olduğu, içerisinde çok sayıda anıt özelliği taşıyan yaşlı ağacı barındırdığı tespit edilmiştir. Yapılan bilimsel incelemeler neticesinde, tabiat anıtının yan tarafındaki sahada bulunan bir Porsuk (Taxus baccata L.) ağacının 4112 yaşında olduğu tespit edilmiştir. 4113 yaşında olan bu Porsuk ağacı; ülkemizin en yaşlı ağacı, dünyanın en yaşlı porsuk ağacı,  dünyanın bilinen ve tespit edilen en yaşlı 5 ağacından birisi olma özelliklerini taşımaktadır. Gümeli Tabiat Anıtı’ nın en önemli özelliği, bir ağacın binlerce yıl genç bir fidan gibi yaşamasını sağlayan eşsiz tabii özellikleridir. Bu özellikleriyle de Gümeli Tabiat Anıtı Türkiye’nin zengin tabiat turizmi alanlarının, hassas ve en değerlilerinin başında yer almaktadır.

Kaynak:kulturportali.gov.tr

    Belirli Gün ve Haftalar

  • Bu hafta Dünya Çocuk Kitapları Haftası
  • Bu hafta Atatürk Haftası
  • Bu gün Afet Eğitimi Hazırlık Günü

Bu yazıyı değerlendirir misiniz?

Oy vermek için yıldızlara tıklayın!

Ortalama Puan / 5. Oy sayısı:

Şu ana kadar oy yok! Bu yazıyı ilk değerlendiren siz olun.

Yazar: Seyyah

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir