Ampul Nasıl Yapılır?

Ampul (Fransızca: (une) ampoule) elektrik akımıyla temas ettiğinde akkor durumuna gelerek ışık yayan içinde argon gazı bulunan armut biçimli cam şişedir. Ampulün içinde çok ince biçimde tasarlanmış filaman adı verilen, genelde volfram tungsten metalinden yapılmış, iki ince destek çubuğu ile tutulmakta olan bir tel bulunur. Bu telden geçen elektrik akımı bu teli aşırı derecede ısıtır (yaklaşık 3000 °C) ve sonuç olarak tel ışık yaymaya başlar. Ampul, Thomas Edison tarafından bulunmuştur. Bu buluş Edison’un binlerce buluşundan sadece biri olmasına rağmen en büyük buluşudur.

Şu an günümüzdeki ampullerin kimileri 2 yıl, kimileri 8 yıl dayanabilir. Thomas Edison’in ampulü bulmasından sonra aydınlatma teknolojisine çok büyük adım atılmıştır. Elektrik ile çalışır.

Enerji tasarrufu için tasarruf ampulü kullanılması yararlıdır.

Ampul ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Ampulün mucidi ise Humphry Davy’dir. Fakat ampullerin ömürleri çok kısa olmuştur. İngiliz Joseph Wilson Swan ve Amerikalı Thomas Alva Edison, şaşırtıcı bir şekilde aynı yıllarda daha uzun ömürlü ampulü bulmuşlardır. Daha sonra Edison, 1880 yılında daha uzun süre dayanabilen ampulü yaptı.

Filaman, ampulde ısınmayı sağlayan parçadır. Bu ısınma sayesinde elektronlar diotlar arasındaki hızlanma sağlanarak sinyallerin yükseltilmesi sağlanır. Filaman tungsten adı verilen metalden yapılır.

 

İşte Ampülun Serüveni

Ampul çeşitleri

Klasik tip akkor telli ampul

Günümüzde evlerde ve iş yerlerinde yaygın şekilde kullanılan ampuller şu teknolojilerden yararlanmaktadır:

  • Akkor (Incandescent light)
  • Floresan Işık (Fluorescent Light, FL)
  • Işık yayan diyot (Light-emitting Diode, LED)

Bu üç yaygın teknoloji dışında tarihsel olarak kullanılmış veya günümüzde daha özel kullanım alanlarında tercih edilen veya henüz geliştirilmekte olan şu teknolojiler mevcuttur:

Yasaklanması

Hem enerji verimliliğinin düşük olması nedeniyle, hem de dolaylı olarak atmosfere salınan karbondioksit miktarını arttırarak küresel ısınmayı hızlandırdığı için çevreye zararlı olarak değerlendirilen şeffaf akkor ampullerin üretimi, satışı ve ithalatı 1 Eylül 2012 tarihinden itibaren Avrupa Birliği ülkelerinde tamamen yasaklanmıştır. Daha önceki yıllarda sırasıyla 100, 75 ve 60 wattlık ampuller kademeli olarak yasaklanmıştı. Bu yasakla birlikte 40 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu yapılması, ayrıca karbondioksit emisyonunun yılda 15 milyon ton azaltılması amaçlanmaktadır.

Tungsten veya diğer adıyla volfram, atom numarası 74, atom ağırlığı 183,85 olan ve kimyasal simgesi W ile gösterilen (L. wolframium), yoğunluğu 19,3 g/cm³ olan, 3482 °C’de eriyebilen kimyasal bir element. Çok sert, ağır, çelik gri ya da beyaz renkte geçiş metallerinden biri olan tungsten, wolframite ve scheelite içeren madenlerde bulunur. Tungsten, sağlam fiziksel yapısı ve alaşım olmayan maddeler arasında yüksek erime sıcaklığı olan önemli bir maddedir. Saf haliyle bazı elektronik uygulamalarda kullanılır, ancak çoğunlukla bileşik ya da alaşım olarak, ampullerin lamba tellerinde, X ışını cihazlarında ve uzay teknolojisi yüksek performans alaşımlarında kullanılır.

Adı İsveççe, Danca ve Norveççedeki anlamı ağır taş olan ‘tung sten’ kelime grubundan gelse de bu üç ülkede bu element için ‘Volfram’ kullanılır. Volfram elektronik uygulamalarda kullanılır.

Ayrıca tungsten maddesi vanadium dioksit ile birleşerek evimizde bulunan güneşin sıcaklığını hissetmemizi azaltan cam içindeki ince filmdir.

Tungsten (W)

HPeriyodik tabloHe
LiBe BCNOFNe
NaMg AlSiPSClAr
KCaScTiVCrMnFeCoNiCuZnGaGeAsSeBrKr
RbSrYZrNbMoTcRuRhPdAgCdInSnSbTeIXe
CsBa HfTaWReOsIrPtAuHgTlPbBiPoAtRn
FrRa RfDbSgBhHsMtDsRgCnNhFlMcLvTsOg 
 
 LaCePrNdPmSmEuGdTbDyHoErTmYbLu
 AcThPaUNpPuAmCmBkCfEsFmMdNoLr 
Temel özellikleri
Atom numarası74

Kimyasal_seri=Geçiş metalleri

Element serisi[[{{{Kimyasal_seri}}}]]
Grup, periyot, blok6, 6, d
GörünüşParlak grimsi beyaz
Wolfram evaporated crystals and 1cm3 cube.jpg
Atom ağırlığı183.84(3) g/mol
Elektron dizilimiXe 4f14 5d4 6s2
Enerji seviyesi başına
Elektronlar
2, 8, 18, 32, 12, 2
CAS kayıt numarası{{{CAS_kayıt_numarası}}}
Fiziksel Özellikleri
Maddenin hâlikatı
Yoğunluk19.25 g/cm³
Sıvı hâldeki yoğunluğu17.6 g/cm³
Ergime noktası3683 °K
3410 °C
Kaynama noktası3684.15 °K
5555 °C
Ergime ısısı52.31 kJ/mol
Buharlaşma ısısı806.7 kJ/mol
Isı kapasitesi24.27 J/(mol·K)
Atom özellikleri
Kristal yapısıKübik
Yükseltgenme seviyeleri(6+), (5+), (4+), (3+), (2+)
Elektronegatifliği2.36 Pauling ölçeği
İyonlaşma enerjisi770 kJ/mol
Atom yarıçapı135 pm
Atom yarıçapı (hes.)193 pm
Kovalent yarıçapı146 pm
Van der Waals yarıçapı? pm
Diğer özellikleri
Elektrik direnci52.8 nΩ·m (20°C’de)
Isıl iletkenlik173 W/(m·K)
Isıl genleşme4.5 µm/(m·K) (25°C’de)
Ses hızı4620 m/s (20 °C’de)
Mohs sertliği7,5
Vickers sertliği3430 MPa
Brinell sertliği2570 MPa

    Belirli Gün ve Haftalar

  • Şu sıralar belirli bir gün ya da hafta yoktur.

Bu yazıyı değerlendirir misiniz?

Oy vermek için yıldızlara tıklayın!

Ortalama Puan / 5. Oy sayısı:

Yazar: Bilgin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir